Даврони навҷавонӣ ва ҷавонӣ, даврони ҳассос ва сарнавиштсоз ва таъйинкунандаи шахсияти фард аст. Чизе, ки метавонад ин ҳассосиятро дар масири ҳидоят, ва ғурурро дар тариқи мусбат қарор диҳад ва шаҳватро машрӯъ намояд, қонуни илоҳӣ; яъне Қуръон ва аҳодиси Паёмбар (с) ва пешвоёни дин аст.

Дар ин навиштор, ба баъзе роҳкорҳои Қуръон ва ривоятҳо дар муваффақият ва шахсияти ҷавон ишора мегардад.

Қуръони карим симои ҷавони шоистаро чӣ гуна баён мекунад?

Ҷавонӣ, беҳтарин ва ҳассостарин давраи умри ҳар мавҷуде, ба хусус инсон ба ҳисоб меояд. Дар ҳамин давра аст, ки инсон метавонад сарнавишти худро рақам бизанад ва уфуқи ояндаи худро рӯшан ва дурахшон ва ё онро тираву тор созад. Қолаби вуҷудии як инсон дар давраи ҷавонӣ шакл мегирад ва ояндаи ӯ ҳам бар ин асос рақам мехӯрад. Дар ҳар асре ҷавонон бештар мавриди таваҷҷӯҳ ҳастанд ва дар шаклгирии мавзӯоти мухталиф дар ҷомеаҳо нақши муассире ифо мекунанд ва дар ин миён баъзе афрод, аҳзоб, қудратҳо ва ғайра, аз эҳсосоти пок ва таҳарруки нерӯи созандаи ҷавонон дар ростои манофеи шахсӣ ва гурӯҳии худ суд мебаранд.

Устоди сухан Саъдии Шерозӣ монанди дигар гӯяндагон ва нависандагони порсигӯй, ба роҳҳои гуногун аз Қуръону ҳадис баҳра бурдааст. Гоҳ аз бахше аз оят ё ҳадис, гоҳ ба маъно ва мафҳуми онҳо ва гоҳ бо талмеҳу ишора ба як вожа, ба он ду гавҳари осмонӣ, сухани худро гаронқадр сохтааст.

Инак, намунаҳое чанд аз гуфтори Шайх, ки бархӯрдор аз Қуръону ҳадис мебошанд:

1

Ин шоири шаҳир, дар сурудани се байти зер, ки шӯҳрати ҷаҳонӣ доранд, ба ояти 13 сураи Ҳуҷурот ва ду ҳадиси набавӣ назар дошта аст:

Научно-исследовательский центр «Нур» (Уфа) разработал метод избавления от таких пагубных пристрастий, как алкоголизм, игромания, табакокурение и др. Метод основан на определенных аятах Корана.

«Чаще всего медицина не может остановить человека от таких пагубных пристрастий, как алкоголизм, игромания и др. В человеке существует неврологический центр, воздействующий на образ мышления. То есть, благодаря ему, человек мыслит образами и ассоциациями. Например, алкоголик постоянно думает, что определенная доза спиртного его спасает и поэтому постоянно ищет способы удовлетворить свою потребность. Мы научились воздействовать на этот неврологический центр с помощью определенных аятов Корана, в которых говорится об исцелении от пагубных пороков», - сказал в беседе с корреспондентом «Ислам.Ру» руководитель НИЦ «Нур», главный редактор научно-просветительского вестника «Азбука Корана» Рустем Тухватуллин.

Ба номи Худои бахшояндаи меҳрубон

Ҳамду сипос Худоро, парвардигори ҷаҳониён, бахшояндаи меҳрубон, фармонравои рӯзи растохез. Худоё! танҳо туро парастиш мекунем ва фақат аз ту ёрӣ мехоҳем. Моро ба роҳи рост ҳидоят фармо; роҳи касоне, ки барояшон неъмат додӣ, на роҳи ғазабшудагон ва на роҳи гумшудагон.

Феҳрист

Банда аз Худояш пӯшида нест ва Худо ҳам аз бандааш

Гуфтем, ки моликияти Худои субҳон нисбат ба бандагонаш, моликияти ҳақиқист, на эътиборӣ ва барои моликияти ҳақиқӣ ихтисос ва тааллуқи аъзои бадани худ ва осори он ба худамонро мисол зада будем ва гуфтем, ки вуҷуди ин аъзо ва осораш, вобаста ба вуҷуди мост ва аз худ ҳеҷ истиқлоле надорад.

Ҳоло мегӯем, ба далели ин ки ин осор - мисли ҳаракати дастамон, ки асари узве аз аъзои мост - аз худ ҳеҷ истиқлоле надорад ва вуҷудаш ба вуҷуди мост ва комилан вобаста аст, ба ҳамин далел, аз мо пӯшида нест, яъне миёни мо ва ин осор ҳеҷ парда ва ҳоиле вуҷуд надорад.

Нисбати Худо бо бандааш ҳам чунин аст. Банда, ки милки ҳақиқии Худост, аз моликаш пӯшида нест, дар наздаш ҳузур дорад ва ҳамчунин Худо ҳам, ки молик аст, аз бандааш пӯшида нест.

Парвардигори ҷаҳониён

Лафзи рабб, ки дар форсӣ ба он павардигор мегӯянд, ба маънои моликест, ки тадбири амри зердасташро дар ихтиёр дорад. Пас дар рабб маънои моликият нуҳуфтааст.

Дар ҷомеаҳои инсонӣ моликият (яъне молики чизе будан) ба навъи хоссе аз дороият ва тааллуқ доштан гуфта мешавад, ки ба мӯҷиби он, ба шахси доранда ҳаққ медиҳем, ки дар дороии худ тасарруф намояд. Масалан, ин ки мегӯянд Ин манзил милки Аҳмад аст, ба ин маъност, ки ин манзил як навъ ихтисос ба Аҳмад дорад, ки ба мӯҷиби ҳамин тааллуқ, Аҳмад метавонад дар он манзил тасарруф намояд. Ин тааллуқ ва ихтисос ҳам, ё ба ин аст, ки Аҳмад ин манзилро бо пули худ харидааст ва ё аз падараш ба мерос бурдааст ва ё ғайр аз ин аз асбоби ихтисос ва моликият, ки агар ҳамин тааллуқ ва ин навъ аз ихтисос намебуд, барои Аҳмад ҳаққи тасарруф дар ин манзилро намедодем.

Ҳамду сипос Худоро...

Ҳамдро чунин таъриф мекунанд: Ҳамд сипосест (ки дар муколимоти роиҷ миёни мардум ба он таъриф ҳам мегӯянд) дар баробари як амали некӯе, ки соҳибихтиёрона анҷом дода шудааст.” Масалан, агар касеро бубинем, ки кор ва ё амали некӯеро бо ихтиёри худ анҷом додааст, ӯро сипос мегӯем. Дар забони арабӣ калимаи дигаре ҳам дорем, ки ҳамин маъноро мерасонад ва он калимаи мадҳ аст.

Фарқи ҳамд бо мадҳ дар ин аст, ки мадҳ, ҳам дар баробари амали некӯе, ки соҳибихтиёрона анҷом дода шудааст гуфта мешавад ва ҳам дар баробари як чизи зебо ва некӯе, ки некӯӣ ва зебоияш ба ихтиёри худаш нест.

Ба номи Худои бахшояндаи меҳрубон

Ҳамду сипос Худоро, парвардигори ҷаҳониён, бахшояндаи меҳрубон, фармонравои рӯзи растохез. Худоё! танҳо туро парастиш мекунем ва фақат аз ту ёрӣ мехоҳем. Моро ба роҳи рост ҳидоят фармо; роҳи касоне, ки барояшон неъмат додӣ, на роҳи ғазабшудагон ва на роҳи гумшудагон.

Оғози ҳар коре бо номи Худо бошад

Аз он чи дар баҳси гузашта перомуни сироти мустақим ёдовар шудем, чанд матлаб рўшан шуд:

Матлаби аввал:

Роҳҳо ба сўи Худо - аз назари камол ва нуқсон, ва ё зиёдӣ ва камии арзиш - дар ҷиҳати наздикиашон ба сарчашмаи ҳақиқат ва сироти мустақим, якнавохт нестанд. Чи басо як сабиле (роҳе), ба сабаби наздиктар буданаш ба манбаи ҳақиқат ва бархўрдории бештараш аз сироти мустақим, комилтар ва арзишмандтар аст аз роҳи дигар. Роҳҳое монанди ислом, имон, ибодат, ихлос, тавба ва ғайра, аз назари камол ва арзиш якнавохт нестанд.

Ҳама, роҳе ба сўи Худо мепаймоянд

Маънои ҳидоят роҳнамоӣ кардан аст. Сирот (ки дар оят, банда аз Худо роҳнамои ва ҳидоят ба онро металабад), ба маънои роҳ мебошад. Ду лафзи тариқ ва сабил низ дар маъно, ба сирот наздик буда ва маънои роҳро мерасонанд. Худои Мутаол дар ин оят, сирот-ро ба сифати мустақим (яъне рост будан) васф намуда ва сипас чунин баён кардааст, ки ин роҳ (яъне сирот), роҳи касоне аст, ки Худои Мутаол ба онҳо неъмат додааст. Ва ҳамин роҳ аст, ки дар ин оят, роҳнамоӣ ба сўи он, мавриди дархости бандагон қарор гирифта аст, ки дар воқеъ ба маънои ҳадафи ибодат қарор гирифтааст, яъне банда аз парвардигораш мехоҳад, ки ибодати холисонааш дар ин роҳ қарор гирад.