Доктор Абдулқаюми Саҷҷодӣ
Бо талхӣ бояд ёдовар шуд, ки дар байни ташайюъ ва тасаннун, пешгоми ҳаракатҳои манфӣ ва ғайри мантиқӣ, иддае аз муллоҳои бесавод ва ё камсаводе ҳастанд, ки ба содагӣ дар доми тарфандҳои сиёсатбозон қарор гирифта ва ба гумони хидмат ба мазҳаб, ба дини ислом хиёнат ва ҷафо мекунанд.
Тақриб байни мазоҳиб, ё худ ба ҳам наздик шудани мазҳабҳои мухталифи исломӣ, ормонест, ки бар мабнои ухувват ва бародарии динӣ ва уммати воҳидаи исломӣ устувор мебошад. Аз дер боз тақриб байни мазоҳиб ба унвони гоми муҳим ва амалӣ дар ростои таҳаққуқи айнии ваҳдати исломӣ ва бародарии динӣ, мавриди таваҷҷӯҳи олимони бузурги ҷаҳони ислом қарор доштааст.
Шайхи Ал-азҳар густариши фарҳанги такфир ва тоифагарӣ дар кишварҳои исломиро ба шиддат маҳкум ва ваҳдати мусалмононро бузургтарин хатар барои душманони ислом унвон кард. 
Баъзе пурсишҳо ва суолҳои динӣ воҷиб аст ва ҷавоб додан ба онҳо ҳам воҷиб аст, ва аммо баъзе аз суолҳо бо ин ки унвони динӣ дорад ҳаром аст, ҷавобгӯйӣ ва вақт талаф кардан барои ҷавобгӯйӣ ба онҳо низ ҳамин ҳукмро дорад. Вазифаи динӣ эҷоб мекунад сукут ва тарки суол ва таваҷҷӯҳ ба он масоилро.
Вазифаи як нафар коршиноси исломӣ; ҳамон касе ки дар урфи мо ба унвони “муфтӣ”, “қозӣ” ва ё “мулло” ё “домулло” шинохта мешавад, ин аст, ки маорифи исломиро, ба ҳамон сурате ки дар манобеи диниямон (яъне Қуръону суннат) ворид шудаанд, бозгӯ намояд, бе ҳеҷ каму кост, ва ё дахолат додани назар ва дидгоҳи шахсияш, ва албатта қобили ёдоварӣ бошад, ки коршинос, агар худ муҷтаҳид ва соҳибназар дар масоили динӣ нест, бояд дар ин замина (яъне дар баёни маорифи исломӣ) пойбанд ба дидгоҳу назари муҷтаҳидон ва соҳибназарони исломӣ; он ҳам дидгоҳи машҳури онон, бошад.
Дар канори даҳҳо мӯъҷизаҳое, ки аз ҳазрати Паёмбари Акрам (с) нақл шудааст, яке аз онҳо, меъроҷи он ҷаноб (с) мебошад. Дар ин ҳодиса, ибтидо ҷанобаш (с)-ро шабона аз Масҷидул-ҳаром то Масҷидул-ақсо сайр медиҳанд, ва пас аз он, ба осмони ҳафтум ва то ҷое ки касе ҷуз Худованди Мутаол ҳузур надорад боло мебаранд. Тибқи ривоёти исломӣ, тамоми ин моҷаро, дар бедории он ҳазрат (с) буда, ва бино бар назари аксари уламо, бо ҳамин бадани ҷисмонӣ иттифоқ афтода, на дар хоб ё бо руҳ.
Яке аз тафовутҳои умдае, ки ҷаҳони имрӯз бо ҷаҳони дирӯз дорад ин аст, ки имрӯза, ва аз ин ба баъд, барои кишварҳои кучак, дигар ҷойгоҳе дар ин гетӣ вуҷуд нахоҳад дошт ҷуз ин ки аз тамомии ҷиҳот мустаҳлик (истифодабаранда) қарор гиранд, ва ҳарфи аввалу охир азони абарқудратҳо, ва ба иборати дигар, азони қутбҳои нерӯманд хоҳад буд.
Роқими сутур дар ин навиштор бар он аст то ба посухи ин ду пурсиш бипардозад: яке ин ки: “Замонавӣ будан ва ё замонавӣ шудан ба чӣ маъност?” Ва дигар он ки: “Оё ҳар он чи ба унвони “замонавӣ” матраҳ мешавад, қобили қабул аст ё нест?”
Инсон мехоҳад оромиш ёбад; оромиши дарунӣ. Ҳеҷ инсоне дар ин амр мустасно нест, ҳамагон ба думболи оромиши равонӣ ва дарунӣ ҳастанд. Асосан, дастгоҳи офариниш ӯро чунин офарида, зеро оромиш пайдо кардан, бо саодати инсон гиреҳ хӯрда.
Андак нигоҳ ба ҳоли ҷомеаи худ ва ҳамсоягонамон кофист то парда аз рӯйи ин ҳақиқат бардорад, ки фазои ҳоким бар моён, дақиқан ҳамон фазоеро монад, ки рӯзгороне бар ҷавомеи ҷоҳилии пеш аз ислом ҳукмфармо буд; вазъи асафборе, ки ойини рӯшноибахши ислом мардумони он замонро аз он ҳолати ҳалокатбор раҳоӣ бахшид.
